Wie in Palma het boekje van de rechtbank inkijkt, ziet dat er 10 officieel aangemelde buitenlandse advocaten op de Balearen zijn. Zeven ervan komen uit Duitsland, één uit Engeland, één uit Italië en één uit België. 

De uit Brasschaat afkomstige Jan Verschueren pendelt veel tussen Brussel en Palma, tussen Antwerpen en Sa Coma. Mallorca Vandaag zocht hem op in zijn direct aan de zee gelegen appartement in Sa Coma.

De parkeerplaatsen van het appartementencomplex bevinden zich achter een gesloten hek. Als ik de Belgische advocaat door de mobiele telefoon vertel dat ik vóór het complex sta, is hij binnen enkele minuten buiten. Zijn vrouw opent de deur en op dat moment  komt er ook een Spaanse mevrouw aangelopen.

Het is Carmen Fdez. de Bobadilla A. de Espejo uit Madrid. Zij leidt een advocatenkantoor van 22 mensen in Madrid en is tevens de stagebegeleidster van Jan Verschueren. Wie zich als buitenlander aanmeldt bij de Spaanse Orde van Advocaten, dient drie jaar met een zogenaamde “patroon” mee te lopen.

Het is natuurlijk interessant om te weten hoe je als Belgische advocaat voor het eerst in contact komt met de Spaanse collega’s. Jan Verschueren:“Het is eigenlijk heel eenvoudig tot stand gekomen. In eerste instantie kende ik Carmen, zij woont al meer dan 20 jaar in dit appartementencomplex. In tweede instantie stond ik hier een keer met mijn voeten in het water toen er een vriend belde, een Mallorcaan. Met mijn voeten in het water en de gsm-telefoon in de hand hoorde ik hem vragen ‘heb je vandaag de krant gekocht?’ Ik zei ‘nee, nee, maar ik ga hem straks halen’.

In die krant stond dus dat  buitenlandse advocaten ingeschreven kunnen staan aan de Spaanse Balie. Ik heb toen contact opgenomen met de Spaanse Orde van Advocaten, ben met ze gaan praten en heb gevraagd wat je dan allemaal moet doen. Ik diende een officiële aanvraag in en heb daar onmiddellijk antwoord op gekregen…per e-mail! Ik viel zowat van mijn stoel.

In die tijd was e-mail nog iets om schuine moppen mee te vertellen, maar niet om ernstige dingen mee te doen. Maar ik kreeg dus onmiddellijk antwoord. Vervolgens heb ik mijn dossier met diploma’s ingediend, met alles er op en er aan en binnen de kortste keren was alles in orde. Ik sta nu in het boekje van de rechtbank, samen met negen andere buitenlandse advocaten.”

Vroeger zochten Jan Verschueren en zijn vrouw de Costa Brava op. Ze hadden daar een appartementje gekocht, zoals vele anderen. Ze bleven er 20 jaar hangen, ze waren getrouwd, maar met een baby in die drukte was het net iets te veel. Via Neckermann kwamen ze eigenlijk op Mallorca terecht. Jan Verschueren: “We woonden eerst hiernaast en het was mooi. Hiernaast ligt een van de eerste beschermde natuurgebieden van Mallorca. Er is ook een range waar je paarden kunt huren. Vroeger waren dat oude, Spaanse paarden, nu zijn het de mooiste paarden die je kunt vinden.”

We voeren het gesprek deels in het Spaans en deels in het Nederlands, want Carmen spreekt Spaans, Frans en Engels. Mijn Spaans is voldoende voor een gesprekje op straat, maar nog onvoldoende voor een interview. “Als ik had geweten dat het in het Spaans was, dan had ik Spaanse hulptroepen meegenomen”, leg ik uit.

“No preocupe!” luidt het antwoord van Carmen. Nu we toch zo over de taal spreken, komen we al snel op het thema integreren. Volgens Carmen kun je niet integreren als je niet in staat bent een goede mop te vertellen in de taal van de bevolking. “En de gevoeligheden van een taal moet je ook aanvoelen”, legt ze uit. Zelf heeft ze in Frankrijk gewerkt en ook Frans gesproken. Jan beaamt dat het van groot belang is om de plaatselijke taal te spreken.

De vrouw van Jan vertelt dat ze in de winter een cursus Spaans had gevolgd. “Maar daar kom je hier in Sa Coma niet verder mee. Ze beginnen meteen in het Duits of Engels.” Zelf heb ik het Spaans geleerd door gewoon vaak te vragen of de man of vrouw ook iets langzamer kan praten. Jan kent dit ook uit de praktijk. “Carmen en ik waren samen aan het pleiten in een zaak. Plotseling vroeg de rechter iets aan mij, heel snel. Ik zei, kunt u het a.u.b. iets langzamer zeggen. Carmen schopte met haar voet onder de tafel. ‘dat mag je niet zeggen!’

Maar ik zei, ik mag toch vragen aan de rechter om wat trager te spreken. Een conversatie boven en onder tafel. Dat zijn zo van die anekdotes. De rechter zei dat hij het nog één keer zou herhalen. Want het zijn geen jongens waar je zo mee kunt lachen. Ik moet zeggen, dat kan in Nederland of België wel. Je hebt Vlaamse advocaten die in Nederland komen pleiten en Nederlandse advocaten die in België pleiten.

Dan stuit je op van die domme taalproblemen. Dat was bij de rechtbank van Breda. Ik zei ‘de zaak is geregeld, die mag doorgehaald worden’. De rechter zei ‘doorgehaald?’ Ik zei, ‘ja, het is geregeld, in orde, moet niet meer behandeld worden, weg, schluss. “O, u bedoelt geroyeerd?” Ook nog een half Frans woord. Ik zeg, ja, dat is het, finito.”

We praten nog even verder over taalproblemen. Jan Verschueren: “In elk dorpje heb je een Centro de Salud. Maar daar hangen papiertjes op met “we spreken geen andere taal, je moet zelf maar zorgen voor een vertaler.” Wat doen de toeristen nu als ze hier naar een dokter moeten gaan? Ze gaan niet naar een Centro de Salud, dat is gratis gezondheidszorg, maar ze gaan naar een of ander privé doktertje om de hoek waar ze dan 5.000 peseta’s voor een consultje van 10 minuten moeten betalen. Terwijl het toch zou moeten geweten zijn dat iedere Europeaan hier gratis gezondheidszorg kan krijgen als ze een formulier invullen.”

“Er zijn ook buitenlanders die weten dat ze dat formulier E-111 moeten hebben. Ook residenten, die moeten de E-106 hebben. Het komt door het gebrek aan informatie wat de mensen hebben. Ik heb de indruk dat van alle buitenlandse gemeenschappen hier op Mallorca de Nederlandstaligen de beste zijn die zich integreren qua taal en cultuur. Met Engelsen en Duitsers, die spreken niks. Die mogen al blij zijn dat ze elkaar kunnen verstaan.”

Dan komen we over het vakgebied van de advocaat te spreken. De meeste advocaten hebben zich gespecialiseerd in een bepaald soort recht. Hoe is dat bij Jan Verschueren? “Ondernemingsrecht. Bedrijven en bedrijfjes. En handelsrecht. Maar familierecht, echtscheiding en zo, erfenisrecht. Dat zijn dingen die ertussen lopen. Daar moet je niet zo in gespecialiseerd zijn. Dat zijn standaard dingen.

Als iemand zegt, ik ben gespecialiseerd in bijvoorbeeld echtscheidingsrecht, dan heb je wel een heel groot probleem. Dat is hetzelfde als dat een dokter zegt, ik ben gespecialiseerd in griepjes. Of in aspirines voorschrijven. Handelsrecht is wel een speciale materie. Carmen heeft ook een groot kantoor in Madrid en daar heb je ook afdelingen handelsrecht, sociaal recht, mededingingsrecht en arbeidsrecht.”

België en Mallorca. Toch een wereld van verschil. Volgens Verschueren moet België het vaak afleggen t.o.v. Mallorca als het gaat om sociale zekerheid, organisatie van de rechtbank en de advocatuur. “Ik moet zeggen, onze landen hebben 2 dingen gemeen. Ze hebben allebei een financieel probleem. In België hebben ze te weinig geld, hier hebben ze te veel geld.

Kijk je naar het kantoortje van de Guardia Civil in Sa Coma, dan zie je een computer, internet, alles. In België zitten ze aan de schrijfmachine. Bovendien zijn de kosten die advocaten in Nederland en België hebben veel hoger. Wij moeten betalen aan onze Balies. Dat is in België vier maal zoveel als wat ik hier moet betalen.”

Verschueren is tevreden met zijn Spaanse avontuur. “Je wordt dus eerst drie jaar door een Spaanse patroon begeleid, dat is verplicht. Maar als je de juiste treft, dan kan het maar gebeuren dat je een keertje de kamer van president Aznar binnenloopt of die van Juan Carlos. Dat is in Nederland totaal ondenkbaar. In de meeste gevallen krijg je een hongerloon en als je als jonge advocaat een beetje te belangrijk wordt, dan snijden ze je kop wel af, want dan loop je in de weg. Hier is het net andersom.”

We spreken ook nog over de reisverbinding van Mallorca naar België. Vroeger had je Sabena, de nationale luchtvaartmaatschappij van België. Momenteel is Virgin Express de grootste luchtvaartmaatschappij in het land. “Dankzij Virgin Express kunnen we tegen een redelijke prijs tussen Mallorca en Brussel pendelen”, aldus Verschueren. Ik was in de veronderstelling dat Antwerpen ook een luchthaven had. Verschueren: “Jammergenoeg niet. We hebben wel een vliegveld, maar geen startbaan en dat geeft problemen.

Die startbaan, het is eigenlijk een schande. Ik zeg niet dat Antwerpen een internationale luchthaven moet hebben, maar toch een pendelluchthaven voor het binnenlands verkeer. Of vluchten naar Parijs, Londen, Geneve of Amsterdam. Maar de startbaan is te kort. Nu zijn er al 5 regeringen gevallen over de ontbrekende 500 meter.

Er is een geweldig actiecomité, dat gaat zo in België. Mensen kopen grond onder de startbaan, omdat het goedkope grond is. Want wie wil er nu in godsnaam onder een startbaan wonen?

Maar als je gaat bouwen in Son Sant Joan, dan moet je niet na zo veel jaar gaan klagen dat er vliegtuigen zijn. Maar dat gebeurt in België. Als je in Schiphol gaat wonen, weet je ook dat er vliegtuigen zijn. Het is jammer, het genereerde anders toch commerciële activiteit. En de hinder was niet overdreven. Wat wel eigenaardig is, is dat Virgin Express de grootste luchtvaartmaatschappij van heel België is.

De opvolger van Sabena, Bruxelles Airlines, is veel duurder. Als je daar een ticket naar Mallorca zou kopen, dan betaal je ongeveer 5 keer zo veel. Bij Virgin Express kijk je een beetje uit je ogen voor een goede prijs. Ik ben een keer voor 17 euro van Brussel naar Mallorca gevlogen.”

Tot slot is het altijd boeiend om te weten hoe de man zijn vrouw heeft leren kennen. Jan Verschueren: “We hebben elkaar leren kennen op de universiteit, maar op oudere leeftijd. Mijn vrouw heeft sociologie gestudeerd, ik heb rechten gedaan. De faculteiten lagen naast elkaar. Waarschijnlijk hebben we elkaar wel 100 keer gekruist.

Na de studietijd was er een cursus edelsteenkunde. Een samenwerking van de mensen uit de diamantenwereld en de universiteit. Ik was daar bij ingeschreven, omdat ik op een advocatenkantoor zat dat veel diamantenarbitrage deed. Mijn toekomstige vrouw kwam uit de diamantenwereld, haar hele familie.

Eigenlijk was het in die tijd zo dat meisjes daar helemaal niet binnenkwamen, dat was een mannenwereld. Maar zij was de enige dochter uit de familie en mocht wel meedoen. Zij was een van de weinige mooie meisjes en ik dacht ‘die moet ik hebben, dat is mijn diamantje’.