Nederlandse vrouwen in een Mallorcaanse cultuur,
aflevering 21, 15 december 2003

In deze serie vertelt Clementine uit Campos  over de rol van de vrouw in een andere cultuur, het contact met de familieleden, de typische Spaanse tradities, de taal, de kinderen en nog veel meer andere interessante verschillen.  

Clementine  werkte vier jaar lang in Nederland als maatschappelijk werkster in Amsterdam. Daarvoor leefde ze een jaar lang in Parijs als au pair. Ze woont nu 20 jaar op Mallorca. In 1974 leerde ze haar huidige man Joan Adrover kennen.

Van de redactie: Deze maand leest u in deze rubriek de tekst die Clemintine twee jaar geleden in het 5e nummer van Mallorca Vandaag publiceerde. Het stuk past goed in de maand december. Voor alle lezers die er twee jaar geleden niet bij waren, publiceren we nogmaals het verhaal waarin kerst en oudjaar een belangrijke rol spelen. Volgende maand verschijnt er weer een gloednieuwe aflevering in deze bijzondere reeks gebeurtenissen.

Sinds twee jaar hebben we een prachtig versierde kerstboom, maar al die andere jaren maakten we met het gezin  een “Betlehem” stalletje met alles erop en eraan. En vóór de kerst gingen we naar de “pleta” om groen mos te halen en naar het strand om een emmer zand te vullen en dan maakten we de stal, met Jozef en Maria en het kindje Jezus en een engel er boven.

Overal mos, weggetjes, zand, een spiegel, dat was het meer. Even verder de herders, in het veld met hun schapen. En andere dieren, en, vanuit een andere richting, de drie koningen op hun kamelen met hun geschenken – goud, wierook en mirre. En alles op een bijzondere manier verlicht. Op het ogenblik krijg ik ze niet warm om samen de kerststal op te bouwen, ach, dat is de leeftijd, het komt wel weer terug. Ik vond het altijd heel mooi en leuk om dit samen met de kinderen te doen. Slingers en kerstballen uit Nederland had ik ook wel hangen, maar daar zat men toen een beetje vreemd tegen aan te kijken.

En de kerstman vind ik wel grappig, maar wat heeft dat met het eigenlijke feest te maken? Vanuit Nederland had ik ook een paar l.p.’s met kerstliedjes, dat maakte de sfeer compleet. En natuurlijk overal kaarsen, die alleen in Palma te koop waren (pure luxe) in gespecialiseerde winkels. De grote supermarkten zoals Pryca, Continente enz., enz., bestonden toen nog niet.

Cadeautjes kregen we met 3-Koningen. Een week van te voren, zodra ze een briefje schrijven konden, schreven ze een brief aan Melchior, Gaspard of Baltasar (die zwart is) en legde die in de enveloppe, tussen de persiana’s(die voor de gelegenheid deze keer ’s nachts niet gesloten waren) en het vensterraam. Ik haalde die ’s nachts weg, dus wisten ze dat hun brief door de Drie Koningen waren opgehaald en dan waren ze een week lang opgewonden (en zenuwachtig).

5 januari stond ik dan met de 3 kindertjes naar de optocht van de 3 Koningen en praalwagens te kijken, te midden van andere massa’s mensen. Heel Campos liep uit en aan het eind werd er door de 3 Koningen vanaf het balkon op het gemeentehuis snoep naar beneden, naar de mensen gegooid. En dan volgde een spannende nacht. Terwijl ze sliepen, legde ik de cadeautjes tussen de (iets open) persiana en het raam en de volgende morgen, wat een blije gezichtjes!

Oud en nieuw

Het 1e jaar dat we hier woonden gingen we met vrienden naar Palma. Natuurlijk dronken we warme chocolademelk en aten een ensamada. Het tweede jaar dat we hier woonden zijn we met oud en nieuw met vrienden uit Campos naar Nederland gegaan om oud en nieuw in Nederland te vieren. We hebben bij mijn ouders gelogeerd. Toen het vuurwerk losbarstte zette de vriend (de Campanees) een pan op zijn hoofd en Joan kwam met een mattenklopper op zijn hoofd om de deur gluren. Ze wisten niet wat ze overkwam. Dat was Zaanstad, daar wordt veel vuurwerk afgestoken. Ze hadden het niet meer en durfden alleen met iets op hun hoofd naar buiten. Het is toch gevaarlijk. Hebben ze daar wel een vergunning voor? Ze schreeuwden het uit. Ze vonden het doodeng.

En dat is wat ik hier altijd heel erg gemist heb. Met oud en nieuw heb ik altijd heel erg heimwee. Met de andere feestdagen niet zo. Met oud en nieuw dacht ik aan vroeger. Dat was in 1981. Toen waren ze het hier nog niet gewend, hier gingen ze gewoon om 10 uur naar bed. Het gros gaat om 9 of 10 uur naar bed. Toen we nog vrijgezel waren, niet getrouwd, gingen we naar Palma, naar de bars en dronken we chocolademelk met een ensaimada erbij, dat is traditie. En dan werd het ook flink gevierd.

De generatie van nu viert het al veel uitbundiger dan vroeger. Maar in Nederland vind ik het nu ook wel een beetje uit de hand lopen met dat vuurwerk. Het is meer geknal dan vuurpijlen. De laatste keer hebben we heel wat vuurpijlen gekocht en die hebben we in de patio afgestoken. En toen begon het een beetje te lijken op vroeger. De televisie hier met oud en nieuw vind ik knudde. De Spaanse televisie is knudde.

In vergelijking met de Nederlandse en Duitse televisie is het niets. Joan: “Het is alsof ze de programma’s voor kinderen hebben gemaakt.” En toch blijven die gezinnen nu tot 12 uur op. En die televisie staat dan de hele avond aan. In plaats van met de familie een spelletje te doen of zo, nee,  de tv blijft doortetteren, ook als het niets bijzonders is. Kijk, als je met z’n allen gezellig naar een cabaretier kijkt is het toch wat anders dan dat getetter dat op niets lijkt.

Nueles

Op Mallorca is het een oude traditie om in de feestmaand december  „nueles „te maken. Dit zijn uit papier gemaakte figuren. In een enkele malen dubbel gevouwen blad papier wordt gesneden. Het resultaat zie je wanneer je het papier geheel uitklapt. De witte neules worden op de ramen geplakt. Hieronder enkele voorbeelden