Sinds enkele jaren zijn Sineu, Petra en Manacor met de trein te bereiken. Eén treinverbinding is echter al sinds 1912 in gebruik, namelijk de verbinding Palma – Soller. Een verslag over deze avontuurlijke reis door de bergen van Mallorca.

Een zonnige zondagochtend op Mallorca. Voor het loket van het station aan de Placa de Espanya staat een lange rij mensen te wachten. Hier verkoopt men alleen kaartjes voor de treinreis naar het bergstadje Sóller. 

De meeste wachtenden zijn uitgerust met fototoestel of videocamera. Deze treinreis van Palma naar Sóller valt onder de categorie bezienswaardigheden op het Spaanse eiland. Bij het zien van de mensenmassa gaan mijn gedachten terug naar Nederland, naar de overvolle treinen tijdens de spits en ik overweeg om weer naar huis te gaan.

Gelukkig wordt de rij spoedig kleiner en koop ook ik voor 4,95 euro een retourtje naar Sóller. Een kaartje voor een andere bestemming is aan dit loket niet mogelijk. Wel kan men één maal per dag voor 8,45 euro (enkele reis 6 euro) meerijden met de toeristische trein naar Sóller. Deze "Tren Turistico" stopt onderweg bij Mirador del Pujol, midden in het Traumuntana gebergte. Daar hebben de passagiers de gelegenheid om foto's van het bergachtige landschap op Mallorca te nemen.

Op het perron wacht ik met nog zo'n 200 medepassagiers op de in 1927 geëlektrificeerde locomotief met wagons. Over tien minuten leidt deze locomotief mij en de andere passagiers door het noordwestelijke deel van Mallorca, naar het hoog in de bergen gelegen stadje Sóller. Deze locomotief is het enige model dat vandaag de dag nog in gebruik is. Eindelijk rijdt dan de volle trein het station binnen en laat haar passagiers uitstappen. Ik loop naar het achterste deel van de trein en vind ondanks de mensenmassa gemakkelijk een zitplaats op één van de houten banken. Tien minuten later is de trein vol; niemand hoeft te staan. Links van mij passeert de locomotief, die zich vastmaakt aan mijn wagon. Zo zit ik plotseling voorin in plaats van achterin.

Met een luid getoeter, dat meer doet denken aan een stoomboot, zet de trein zich in beweging. Door de open ramen blaast een aangenaam windje. De eerste kilometers heb ik het gevoel in een oude tram te zitten, die zich een weg dwars door het moderne stadsleven baant. Links en rechts razen auto's en brommers voorbij. Voor een kruising toetert een vrachtwagen. De chauffeur zwaait. Onderweg reageren nog meer automobilisten met enthousiasme op de passerende trein. Het is alsof ik met de koninklijke familie op reis ben. Langzaam schommelt het opvallend rode gevaarte door het drukke verkeer van Palma. Zevenentwintig kilometer per uur was in het begin van de vorige eeuw een aanzienlijke snelheid (men noemde deze trein ook wel de Rode Flits), vandaag de dag is het een slakkengangetje.

Maar deze snelheid is perfect om iets van het veelzijdige Mallorca te kunnen zien. Eenmaal uit de stad boemelt de trein door de uitgestrekte velden met oude olijfbomen. Bij het eerste stationnetje stapt niemand in en niemand uit. Pas in Bunyola, aan de voet van de Serra Alfàbia, stappen enkele nieuwe passagiers in. Met de open vensters, het houten meubilair en de schommelende wagons heb ik het gevoel dat de trein ieder moment overvallen kan worden door cowboys of indianen. Op dit gevoel spelen de mensen van de Spaanse spoorwegen (Ferrocaril) in. Met slogans als "een reis in het verleden" of "de enige tijdmachine die haar effectiviteit bewezen heeft" wordt deze treinreis in folders en advertenties aangeprezen.

Ook de filmmensen hebben het authentieke karakter van de trein ontdekt. In de Engelse televisiefilm "The people's Princess-a Trinute"(een Britse film over het laatste levensjaar van prinses Diana) fungeert het stationnetje van Sóller als een station in Pakistan. De veelzijdigheid van het eiland maakte het bovendien mogelijk om voor dezelfde film locaties als Angola, Sardinië, Griekenland en Londen op Mallorca te filmen. In de trein wordt mijn reis naar het verleden enigszins verstoord door de conducteur, die langskomt op de kaartjes te knippen: hij draagt een mobiele telefoon aan zijn riem.

Het landschap, dat eerst vlak is, maakt na het passeren van de eerste tunnel plaats voor een meer bergachtig gedeelte. In de wagon geen slapende of krantenlezende passagiers. Nee, op dit traject kijkt men óf naar buiten óf men leest de brochure over Sóller, die bij het loket aan iedereen is overhandigd. De trein voert ons tot op 500 meter hoogte in de bergen, over de Serra d'Alfábia. In de tunnels daalt de temperatuur aanzienlijk. We passeren 13 tunnels en enkele bruggen. De rit door de langste tunnel duurt zeven minuten. Na ongeveer vijftig minuten komt Sóller in zicht. Langzaam tuft de trein tussen de sinaasappelbomen, die zeer dicht aan het spoor staan. De verleiding om een vrucht te plukken is groot. Terwijl ik overweeg aan deze verleiding toe te geven, heeft de trein de eindbestemming Sóller reeds bereikt.

Wie van hieruit verder wil naar Port de Sóller, het havenstadje op vijf kilometer afstand, kan overstappen op de nostalgische tram. Het station van Sóller is bevolkt met een grote groep mensen, die allen wachten op deze trein. Over tien minuten gaat het weer naar Palma de Mallorca terug. Ik sta op en zet me op één van de banken aan de andere kant van de wagon. Er zijn meer mensen zoals ik, die alleen voor de treinreis zijn gekomen en niet uitstappen. Ook zij willen op de terugreis die kant van het spoor bekijken, die ze op de heenreis niet gezien hebben.

Een tevreden treinreiziger

Dit artikel verscheen 15 ugustus 2001, in de eerste gedrukte uitgave van Mallorca Vandaag